Ricardo Semler Stijl. Hoe creëer je een Semco-organisatie in onze cultuur?

Ricardo Semler Stijl. Hoe creëer je een Semco-organisatie in onze cultuur?

Wil je net als de Braziliaanse ondernemer Ricardo Semler een uiterst succesvolle platte organisatie maar dan in Nederland? Wil je dat mensen in je organisatie zelf initiatief nemen, elkaar aanspreken, samen voor dezelfde doelen gaan en dat hun eigen belangen in het verlengde van de organisatie liggen? Klinken de ervaringen en idealen van Semler aansprekend maar zoek je naar handvatten om deze ook concreet in onze cultuur te implementeren? Lees dan verder. Ricardo Semler? Even zijn gedachtegoed opfrissen Ricardo Semler is een vernieuwende denker op het gebied van organiseren. Toen hij in de jaren tachtig het bedrijf (Semco) van zijn vader overnam dacht hij ‘waarom moet ik iedereen vertellen wat, wanneer en hoe ze moet werken. Dat weten ze zelf toch prima!’ Hij gooide het roer radicaal om, ontsloeg tweederde van het management en ging hij met zijn teams in gesprek. Hij legde uit welke producten gemaakt moesten worden tegen welke specificaties. Vervolgens onderhandelde hij over de levertijd waaraan de teams zich wilden committeren. Wanneer en hoe de teams de producten gingen maken liet hij los, als alles maar op tijd werd gerealiseerd. Dit principe bleek uiterst effectief. Het bedrijf groeide van 90 naar 3000 medewerkers. Naast bovengenoemde vrijheid mochten de werknemers ook zelf gaan bepalen hoeveel ze gingen verdienen. Uiteraard wel aan de hand van benchmarks, de salarissen van alle andere collega’s en inzicht in de bedrijfscijfers. Ook mochten ze zelf gaan bepalen wie hen leiding geeft. Elk half jaar werd en wordt in de 360 feedback meegenomen of de leidinggevende nog wel goed op zijn plek zit. Zo niet kijkt deze uit naar een andere plek in...
Creatieve spanning in teams. Hoe creëer je die?

Creatieve spanning in teams. Hoe creëer je die?

Zacht én hard ‘Zelfsturing ontstaat als gevolg van een zich herhalende ervaring van jezelf mogen zijn in de groep’. Dit betoogde ik in mijn laatste blog over Autonomie en Zelfsturing.  Jezelf mogen zijn ervaar je doordat je zaken die je echt belangrijk vindt, kunt bespreken in het team zonder verlies van ervaren positie of van ervaren veiligheid. Tegelijkertijd wordt er ook iets verlangd van een team, namelijk te komen tot prestaties. Zonder goede prestaties kan het voortbestaan van bijvoorbeeld het werk onder druk komen te staan. Een leidinggevende/organisatie van een team heeft dan ook de taak om het team onder spanning te zetten. Dit kan door bijvoorbeeld sterk te sturen op het resultaat dat verwacht wordt van de klant / organisatie. Creatieve spanning. Kwestie van de juiste balans Teveel accent op veiligheid en vertrouwen leidt tot een goede energie in het team zonder focus. Teveel nadruk voor resultaat leidt tot veel goede plannen zonder commitment. Ja zeggen en vaak nee doen. Immers je committeren doe je vanuit je gevoel. Om daarmee in contact te staan is veiligheid en vertrouwen nodig. De tweede onbalans komt overigens vaker voor dan de eerste. De goede balans tussen spanning en veiligheid/vertrouwen geeft ‘creatieve spanning’. Bij creatieve spanning voelen mensen de noodzaak om iets te veranderen maar klappen tegelijkertijd niet dicht. Ze voelen de druk maar ook de vrijheid om echt te zeggen wat ze vinden en voelen. Door creatieve spanning krijg je eerlijke en goede gesprekken over bijvoorbeeld werkwijze of over houding en gedrag die het resultaat beïnvloeden. Ook vormt creatieve spanning de basis om te komen tot persoonlijke doelen die het resultaat gaan verbeteren. Balans mens-zijn en...
Autonomie en Zelfsturing. Hoe geef je ze een krachtige injectie?

Autonomie en Zelfsturing. Hoe geef je ze een krachtige injectie?

Autonomie en Zelfsturing Het blijven actuele thema’s autonomie en zelfsturing. Waarom? ‘Omdat deze zaken bijdragen aan de intrinsieke motivatie’ wordt betoogd in het Economie katern van de NRC van afgelopen zaterdag. En “intrinsiek gemotiveerde medewerkers presteren het best, ook op de lange termijn, en zijn minder gevoelig voor burnouts”. In hetzelfde stuk wordt overigens ook een onderzoek van Gallup in 2013 aangehaald: “slechts 9 procent van de werknemers voelt zich actief betrokken”. Er is dus nog behoorlijk wat (persoonlijke) winst te behalen. Wat vaak opvalt aan dit soort artikelen of aan de aanpak van zelfsturing, motivatie en autonomie -vergroting in het algemeen, is dat ze vrij inhoudelijk zijn georiënteerd. Jarenlang heb ik zelf ook mede de voorwaarden (=inhoud) in organisaties gecreëerd waarbinnen zelfsturing mogelijk is. Echter, zelf mogen regelen, de vrijheid krijgen om.., samen ‘de klus mogen klaren op eigen wijze’ of opstellen van teamafspraken leidt niet rechtstreeks naar zelfsturing. Vele organisaties hebben dat inmiddels ondervonden. Twee menselijke oorzaken Het probleem schuilt in twee menselijke zaken. 1. Mensen in een groep vinden het doorgaans beangstigend om ander gedrag te gaan vertonen dan ze deden. (On)bewust spelen vragen als ‘wat als ik het niet goed doe?’ en ‘wat zullen collega’s vinden als ik mijzelf echt laat zien; val ik dan buiten de groep?’ 2. Mensen worden vaak geleefd door onbewuste reflexen. Zo kies je er zelf meestal niet voor om van consequent naar star af te glijden of ook niet om van flexibel naar chaotisch te gaan. Het overkomt je. Om zelfsturing op teamniveau van de grond te krijgen is er ook meer autonomie op individueel niveau nodig. Dit laatste betekent bewust...
Leidinggevende mens en zelfsturende teams

Leidinggevende mens en zelfsturende teams

Wat is de meest bepalende factor voor het succesvol werken van jouw Zelfsturende Teams? Goede prestatie indicatoren, regelmatige terugkoppeling en bespreking van resultaten, duidelijke taakomschrijvingen, een effectief werkoverleg, een goed teamklimaat, openheid en feedback geven zijn allen zeer belangrijke factoren. Echter, de meeste bepalende ben jij als leidinggevende. Dat klinkt als een open deur en dat is het wellicht ook. Echter wat minder evident is, is hoe jij die meest bepalende factor bent. Leidinggevende mens… Jij bent het meest bepalend omdat je een mens bent te midden van andere mensen. Natuurlijk heb je de rol van leidinggevende en anderen de rol van medewerker. Echter als het aankomt op een ontwikkeling van een groep naar een klimaat waarin zelfsturing kan gedijen, dan is het groepsproces de weg ernaartoe. En het groepsproces is het proces tussen mensen. Als leidinggevende kun je je daar niet aan onttrekken. Sterker nog, jij kunt jouw manier van mens-zijn kracht bij zetten door de macht die gepaard gaat met je rol. Zo kunnen jouw (onbewuste) onhebbelijkheden, valkuilen of vervormingen ertoe leiden dat een groepsproces stagneert en/of dat anderen moeten veranderen of vertrekken. En juist omdat jij de druk voelt van het bepalen van resultaten is de kans groter dat jouw kwaliteiten sneller vervormen tot valkuilen. Mijn stelregel is daarom ‘dat de groep niet verder ontwikkelt dan jij gevorderd bent in je ontwikkeling als (leidinggevende) mens’. Menselijke ontwikkeling? Je ontwikkelt je als mens door bewust te worden van je eigen valkuilen en deze op heterdaad te betrappen. Als je de valkuilen namelijk betrapt als ze zich aandienen dan ben je deze niet meer. Je bent dan de waarnemer van in plaats van de gepersoniceerde valkuil. Als je bijvoorbeeld in...
Zelfsturing! Hoe laat je het natuurlijk ontstaan?

Zelfsturing! Hoe laat je het natuurlijk ontstaan?

10 jaar lang heb ik vanaf 1998 zelfsturing ingevoerd bij organisaties in vrijwel alle branches. Helaas destijds zonder de kennis en vaardigheden die ik vandaag de dag bezit. De woorden ‘ingevoerd’ en ‘helaas’ horen bij elkaar. Dat zit m in de paradox van zelfsturing invoeren; jij moet van iemand anders zelf sturen. Dan begin je eigenlijk al met 10 – 0 achterstand. Deze paradox is tevens de voeding voor talloze ‘changemanagement theoriën’. Deze moeten jou helpen de achterstand om te buigen en de weerstand te overbruggen door bijvoorbeeld mensen inspraak te geven of de verandering begrijpelijk te maken. Waarom eerst op achterstand komen als je ook direct aan een voorsprong kunt gaan werken? Hieronder geef ik een aantal aandachtspunten hoe je op voorsprong raakt. 1. Aansluiten Aansluiten betekent dat je start met wat er nu in groep of team leeft. Veel groepen zitten vast in ‘de kat uit de boom kijken’. Mensen zijn bang om hun nek uit te steken en bang iets te doen waarvan ze de gevolgen voor hun positie in de groep / positie t.o.v. de leidinggevende niet overzien. Vaak heerst er een bepaalde mate van sociale onveiligheid. Er zijn dan veel zaken die niet met de gehele groep inclusief leidinggevende worden gedeeld. De eerste stap is dan ook alles wat niet gedeeld wordt, maar wel tussen mensen instaat, in alle openheid te bespreken. Tips en trics beschrijf ik in de blog ‘Creëer openheid in je team‘. 2. Zelfsturing is natuurlijk Zelfsturing is een natuurlijk gegeven in elke groep. Zelfsturing impliceert dat mensen zelf initiatief nemen, elkaar aanspreken, zelf zaken gaan regelen enzovoorts. Het zijn zaken die veel mensen thuis ook gewoon doen. Het grote verschil is...
Persoonlijke doelen opstellen. Als je het niet nakomen van afspraken in je team  beu bent!

Persoonlijke doelen opstellen. Als je het niet nakomen van afspraken in je team beu bent!

Komen mensen in jouw team ook vaak hun afspraken niet na? Ben je het beu om daar de hele tijd achteraan te zitten? Zoek je naar een manier waarop je afspraken met je teamleden maakt die ze daadwerkelijk nakomen? Dan is deze blog de moeite waard voor jou! Het opstellen van doelen is niet iets wat je op de eerste de beste bijeenkomst met een team doet. Alleen als mensen vanuit gevoelde vrijheid zelf mogen kiezen hoe en wat ze gaan bijdragen aan het totaal, krijg je commitment. Dat klinkt overigens vanzelfsprekender dan het in de praktijk gebeurt. Wat is er voor nodig? 1. Openheid. Dat is wanneer je onveilige zaken kunt bespreken en bespreekt in je team. Zo lang als dat mensen nog zaken voor zich houden en dus met zich meedragen, ligt hun aandacht in het verleden. Figuurlijk kun je je voorstellen dat iemand één kant op kijkt naar een onbesproken incident in het verleden. Zo lang dit niet in de openheid komt, houdt het de aandacht vast. Het is dan onmogelijk om je figuurlijk om te draaien en met je gevoel in de toekomst te stappen en doelen te maken. Sociaal wenselijk kan dit laatste natuurlijk wel en gebeurt ook veel. Helaas krijg je dan vaak ja zeggen en nee doen. Openheid is een gevoelde ervaring die beklijft. Vaak zijn er meerdere gesprekken voor nodig om dit basisveiligheidsgevoel te verankeren in een team. 2. Een gezamenlijke missie. Als er openheid bestaat in een team en ieder teamlid uitspreekt wat hij/zij echt belangrijk vindt, dan wordt de gezamenlijke deler zichtbaar. De gezamenlijke deler of missie is dat wat mensen op een dieper niveau...